Цөмийн энергийн комиссын Ажлын албаны Тамгын газарт дараах нээлттэй ажлын байранд сонгон шалгаруулж авна. (2019-11-01 07:59:00)

Ураны зах зээлийн төлөв байдал

Ураны борлуулалт
 
Ураны борлуулалт урт хугацааны гэрээ болон тухайн өдрийн ханшаар гэсэн 2 төрөл байдаг. Урт хугацааны гэрээ нь 3-15 жилийн хугацаатай байдаг ба нийт ураны 85 хувийг урт хугацааны гэрээгээр борлуулдаг. Өөрөөр хэлбэл нийт ураны 15 хувийг тухайн өдрийн ханшаар зардаг. Мөн ураныг үндсэн ба хоёр дахь эх үүсвэрээс зах зээлд  ханган нийлүүлдэг. 
 
Уурхайгаас олборлосон ураныг үндсэн эх үүсвэр гэдэг.Харин цөмийн зэвсэгт ашиглаж байсан баяжуулсан ураныг цөмийн түлш болгон зах зээлд нийлүүлэхийг хоёр дахь эх үүсвэр буюу нөөц гэдэг.
 
Ураны одоо болон ирээдүйн хэрэгцээ 2013 оны байдлаар 31 оронд 437 цөмийн эрчим хүчний реактор ажиллаж байгаа бөгөөд тэдгээрийн 104 нь АНУ-д байдаг. Мөн 15 оронд 70 гаруй реактор шинээр нэмж барьж байна. Үүнээс гадна цаашдаа 483 реакторийг 44 оронд барих төлөвлөгөөтэй байна.Олон улсын атомын энергийн агентлагийн мэдээлснээр 2035 он гэхэд цөмийн үйлдвэрлэл нь 44–99 нэмэгдэх ба цөмийн реакторт ашиглах ураны хэмжээ 53– 113 хувь нэмэгдэнэ гэж үзжээ.
 
 

Улс

Ажилгаатай     реактор

Барьж буй реактор

Төлөвлөсөн

Санал болгосон

Шаардлагатай уран

No.

Mwe

No.

Mwe

No.

Mwe

No.

Mwe

Тонн

Argentina

2

935

1

745

1

33

2

1400

212

Armenia

1

376

0

0

1

1060

   

86

Bangladesh

0

0

0

0

2

2000

0

0

0

Belarus

0

0

0

0

2

2400

2

2400

0

Belgium

7

5943

0

0

0

0

0

0

1017

Brazil

2

1901

1

1405

0

0

4

4000

321

Bulgaria

2

1906

0

0

1

950

0

0

317

Canada

19

13553

0

0

2

1500

3

3800

1764

Chile

0

0

0

0

0

0

4

4400

0

China

17

13842

30

32690

59

64420

118

122000

6711

Czech Republic

6

3766

0

0

2

2400

1

1200

574

Egypt

0

0

0

0

1

1000

1

1000

0

Finland

4

2741

1

1700

0

0

2

3000

1127

France

58

63130

1

1720

1

1720

1

1100

9320

Germany

9

12003

0

0

0

0

0

0

1889

Hungary

4

1880

0

0

0

0

2

2200

357

India

20

4385

7

5300

18

15100

39

45000

1326

Indonesia

0

0

0

0

2

2000

4

4000

0

Iran

1

915

0

0

1

1000

1

300

172

Israel

0

0

0

0

0

0

1

1200

0

Italy

0

0

0

0

0

0

10

17000

0

Japan

50

44396

3

3036

9

12947

3

4145

366

Jordan

0

0

0

0

1

1000

   

0

Kazakhstan

0

0

0

0

2

600

2

600

0

Korea (North)

0

0

0

0

0

0

1

950

0

Korea (South)

23

20787

5

6870

6

8730

0

0

4218

Lithuania

0

0

0

0

1

1350

0

0

0

Malaysia

0

0

0

0

0

0

2

2000

0

Mexico

2

1600

0

0

0

0

2

2000

270

Netherlands

1

485

0

0

0

0

1

1000

103

Pakistan

3

725

2

680

0

0

2

2000

117

Poland

0

0

0

0

6

6000

0

0

0

Romania

2

1310

0

0

2

1310

1

655

177

Russia

33

24253

10

9160

28

29180

18

18236

5090

Saudi Arabia

0

0

0

0

0

0

16

17000

0

Slovakia

4

1816

2

942

0

0

1

1200

675

Slovenia

1

696

0

0

0

0

1

1000

137

South Africa

2

1830

0

0

0

0

6

9600

305

Spain

7

7002

0

0

0

0

0

0

1357

Sweden

10

9388

0

0

0

0

0

0

1505

Switzerland

5

3252

0

0

0

0

3

4000

521

Thailand

0

0

0

0

0

0

5

5000

0

Turkey

0

0

0

0

4

4800

4

4500

0

Ukraine

15

13168

0

0

2

1900

11

12000

2352

UAE

0

0

2

2800

2

2800

10

14400

0

United Kingdom

16

10038

0

0

4

6680

9

12000

1828

USA

100

98951

3

3618

9

10860

15

24000

19622

Vietnam

0

0

0

0

4

4000

6

6700

0

Дэлхийнийт

432

371,900

70

73,366

173

187,740

314

356,986

64,978

 

No.

MWe

No.

MWe

No.

MWe

No.

MWe

Тонн

Ажилгаатай реактор

Барьж буй реактор

Төлөвлөсөн

Санал болгосон

Шаардлагатай уран

 
 
Эх үүсвэр: http://www.world-nuclear.org
 
Одоо ажиллаж байгаа реакторууд жилд дунджаар 176.7 сая фунт уран хэрэглэж байна.Гэтэл дэлхийн даяар жилд ердөө 142 сая фунт уран олборлож байна.Энэхүү зөрүү болох 35 сая фунт ураныг нөөц буюу хоёр дахь эх үүсвэрээс зах зээлд ханган нийлүүлдэг.
 
Орос-Америк хамтран цөмийн зэвсгээ цөмийн түлшрүү хувирган ураны нөөцийг бүрдүүлж байна. Уг эх үүсвэр нь 7 төслөөс бүрдүүлдэг бөгөөд  “HEU” төсөл нь цаашид сунгагдахгүйгээр 2013 оны сүүлээр дуусгавар болж байгаа. Тиймээс 2014 онд уран тодорхой хэмжээгээр хомсдох төлөвтэй байна.Учир нь оросын энэхүү төсөл нь ураны нийт нөөцийн 20-25 сая фунтийг бүрдүүлдэг байсан байна.
 
 
Ураны үнэ 
 
70 оны сүүлээр ураны үнэ өндөр байсан хэдий ч 1980 – 2000 оны эхэн хүртэл ураны үнэ буурчээ.Учир нь ураны нөөцтэй орнуудын засгийн газраас 80-90 оны үеэр улсынхаа нөөцөнд байсан уранаа зарснаар зах зээл дээр хуран нэмэгдэж үнэ унажээ.Тиймээс олон тооны ураны уурхайнуудыг хаах шийдвэр гаргасан байна. 2001 оны байдлаар ураны үнэ  хамгийн доод түвшинд буюу 1 фунт нь 7 ам.долларт хүрч байжээ. 
 
Харин 2000 оны дунд үеэс ураны хэрэгцээ нэмэгдэж, нөөц багассан тул үнэ огцом нэмэгдсэн байна. Харин 2008 оны дэлхийн эдийн засгийн хямрал ураны үнийг 40 ам.дол-оор бууруулжээ.Мөн 2011 оны эхэн хүртэл ураны үнэ тогтвортой эргэн нэмэгдэж байсан боловч 2011 оны 3 сард Япон улсад болсон газар хөдлөлт болон их хэмжээний үерийн гамшгаас болж Фукушимагийн АЦС-д осол гарч, Япон улсзарим АЦС-уудаа хаасан ба үүнтэй уялдан зах зээл дээр хураны ашиглагдахгүй нөөц нэмэгдсэнээр үнэ дахин унасан байна.
 
 
Санхүүгийн шуудан (Financial Post)-н мэдээлснээр ураны тухайн өдрийн ханш 2014 онд 1 фунт/ $58, 2015 онд 1 фунт/ $70,  харин 2016 онд 1 фунт/ $90 болж өснө гэсэн байна.
 
Дүгнэлт
 
 
Ураныг борлуулах ханш нь 2013 – 2015 оны хооронд хэлбэлзэлтэй байна.Харин 2015 оны дунд  үеэс ураныг борлуулах үнэ нэмэгдэх төлөвтэй байна. 
ХБНГерман улс цөмийн үйлдвэр үүдээ хааж байгаа хэдий ч манай хөрш Хятад болон бусад улс орнуудад цөмийн үйлдвэр барьж байгуулж байгаа.Тиймээс  ураны хэрэгцээ эрс нэмэгдэх болно. Мөн Орос улсын “HEU” төсөл нь 2013 оны сүүлээр дахин сунгагдахгүйгээр дуусч байгаатай холбогдон ураны нөөц багасна. Дэлхийн ураны хэрэгцээ нь олборлолтоо гүйцэхгүй болсонтой холбогдон уран хомсдол үүссэнээр цаашид үнэ нэмэгдэх хандлага ажиглагдаж байна.
 
URL: http://www.fact.mn/140368.html